منوچهر آتشی

آتشي و دستاني بر موسيقي<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

از: محسن شريفيان

 

استاد منوچهر آتشي جدا از تسلط بر شعر وادبيات پارسي وآشنايي با زبان انگليسي،دستي نيز بر هنرداشت.از اين ميان مي توان به حضور او در عرصه ي سينما با بازي در فيلم ( آرامش در حضور ديگران)به كار گرداني ناصر تقوايي در سال1349 و همكاري در نوشتن متن سريال (دليران تنگستان) به كا گرداني همايون شهنواز در سال 1354و همچنين بازي در تاتر (بيژن و منيژه) در سال 1329و تاتري حماسي در سال 1335و نويسندگي و كارگرداني تاتر(ظلم ارباب) در سال 1346اشاره نمود.

اين شاعر پر آوازه ي ايراني در زمينه ي مو سيقي قومي  نيز خود نيز صاحب قلم و نظرات مهمي است. نظرات او اول بار در كتاب (موسيقي بوشهر)نوشته ي "ديوزف كوكرتز و محمد تقي مسعوديه " كه در سال 1356 تو سط انتشارات سروش منتشر شد، مورد تو جه خاصي قرارگرفت . كار استاد در اين كتاب گرانسنگ، توضيح و تصحيح معاني اشعار بود، اما اظهار نظرهاي ايشان در اين كتاب بويژه درباره خاستگاه (شروه)، بسيار معتبر است. اين روند بعدها با ارايه مقالات مختلف توسط وي كه در نشريات محلي بوشهر/ آيينه ي جنوب شماره 133تا 139سال1376به چاپ رسيد، ادامه يافت. متن كامل ديدگاه آتشي در خصوص موسيقي بوشهر را سيد قاسم ياحسيني درقالب مصاحبه در كتاب (آتشي در مسير زندگي)به چاپ رسانده است. قابل ذكر است آخرين فعاليت ايشان در حوزه ي موسيقي بوشهر، نقد كتاب (اهل ماتم، آواها و آيين سوگواري در بوشهر ) بود كه در نشريه ( نسيم جنوب) شماره 296 خرداد 1383/ به چاپ رسيده است. آتشي اشعار ويژه اي نيز تحت تاثير موسيقي سروده است .جدا از اشعاري كه برخواسته از بوشهر و آيين هاي آن است، مي توان به شعر" سمفوني دهم" متاثر از سمفوني سوم بتهوون اشاره كرد . وي در مقدمه ي اين شعر آورده است :

" نام اين شعر قاعدتا مي بايست سمفوني چهارم باشد.چون من در ساختار دروني شعر، نظر به سمفوني سوم بتهوون داشته ام كه آن را چنان كه نوشته اند، از سر شيفتگي به ناپلئون ساخته و پرداخت، ومن به اصطلاح خواسته ام بدليلي براي آن بنويسم كه ناسخ آن باشد.از اين قرار مي بايست سمفوني چهارم عنوان شعر مي شد .اما مي دانيم كه بتهوون سمفوني چهارمي دارد كه موضوعش چيز ديگري  است . از آن طرف او سمفوني نهم را دارد كه موضوعش چندان بي ارتباط با نظرگاه من نيست . از اين رو من سمفوني دهم را عنوان كردم . نهايت اين كه شعر من احتمالا هيچ ربطي به هيچ سمفوني نداشته باشد شايد براي خودش يك سمفوني باشد ."

 

"بر  اين موسيقي باران خورده

هم بادبان مي روند صداها و حباب

تا زانو در آب است پاهاي دراز نت ها

و بيشتر از اين قايق هاست

شمار پروانه ها و سنجاقك ها

و آواز شبان هنوز از فراسوي ني زارهاي دور به گوش مي رسد

چنانكه به گوش ميرسد، هنوز -از درون جعبه ي پيانوي بتهوون- ملودي پايان افليا "

 

"سمفوني دهم"را محمد حقوقي به نقد كشانده كه در نشريه فرهنگ توسعه شماره 31 بهمن 1376 و همچنين در كتاب" پلنگ دره ديزاشكن " نيز به چاپ رسيده است.

آتشي در زمان مسئوليت خود در امور تربيتي آموزش و پرورش بوشهر، مديريت اولين گروه هنري دانش آموزان بوشهر را در اردوي رامسر در سال 1343 به عهده گرفت. تدبير ايشان در خصوص اجراي موسيقي بوشهر ، نخستين حضور صحنه اي اين نوع موسيقي محسوب مي شود. موسيقي ارايه شده در رامسر، اجراي( يزله خواني ) بود كه با موفقيت پايان يافت. اجراي يزله خواني از بوشهر و اجراي گروه زنده ياد ( گلپريان ) از همدان تنها گزينه هايي بودند كه براي نمايش در تلويزيون تازه تاسيس انتخاب شدند.

گفتني است كه در پي جلسه اي كه در راستاي ارتقا شعر و موسيقي بوشهر با ايشان داشته ام، آتشي نخستين ترانه خود را نيز با عنوان "بهار" سرود . اين ترانه توسط نگارنده با اجراي گروه "مرواريد ليان" در آلبوم (شپ) پيام كاست سال 1379 به ضبط رسيده است حضور ايشان در اين مجموعه باعث توجه جدي ديگر شاعران مطرح بوشهر به اين نوع موسيقي شد.

 

" بهار بهار بهارون، سال از بهار ديارن

سال بلال گندمن، شونه ي جو سي مردمن"

 

آخرين ديدار من با استاد آتشي پيرامون موسيقي، گفتگو براي آهنگسازي مجموعه آلبوم اشعاري بود كه با صداي ايشان به ضبط رسيده است. استاد در اين خصوص نظرات ارزشمندي داشت و مايل بود ساخت موسيقي اين مجموعه را به عهده بگيرم، اما در نشست ديگري كه به اتفاق وي و تهيه كننده ي اين اثر در تهران داشتيم متاسفانه متوجه شدم كه شرايط مالي تهيه كننده مناسب موسيقي در خور اشعار استاد نبوده و از همين رو همكاري من در اين مجموعه هنوز مشخص نيست. اميدوارم كه بتوانم نظرات استاد را در اين مجموعه لحاظ دارم.

" بوشهر شعر و شروه

بوشهر زار زار

در نوحه هاي ( بخشو) ي پيرار

بوشهر شور و شكوه

در چله هاي شبنم و شرجي" 

/ 3 نظر / 13 بازدید
صبورالله سياه سنگ

جناب سيد محمد حسينی بسيار زياد عزيز! امروز پنجشبنه شام، هشتم دسمبر ۲۰۰۵، به مهربانی و بزرگواری شما فايل صوتی برنامه بزرگداشت از آتشی بزرگ را به دست آوردم، شنيدم و بهره ها بردم. هر چهار بخش صاف و رسا تهيه شده بودند. به خود ميبالم که دوست خوشقلب و خوش پيمانی چون شما در آن گوشه جهان دارم. بدون شک پاره هايی از اين برنامه را، با سپاس فراوان از مرحمت تان، در بخشهای دوم و سوم نوشته ام (مرگ، آتشی را سرود) خواهم آورد. در واقع، دستياری بيدريغ شما و آقای رضا معتمد به من دل آن ميدهد تا دنباله يادنامه بزرگداشت از کارنامه هنری زنده ياد منوچهر آتشی را با تلاش و پروای بيشتری بنويسم. بخش نخست « مرگ، آتشی را سرود » در اينجا گذاشته شده است: www.farda.org با حرمت: س س (ريجاينا/ کانادا)

صبورالله سياه سنگ

سلام. باز هم منم. دوست گرامی، پس از آن چهار فايل صوتی نخست، دو بخش ديگری که با محبت شما فرستاده شده بود، نيز رسیدند. از اين دو، یکی که در لينک آن نوشته شده «(atashi2b.2 (1.6MB» از قرار معلوم مانند آنچه پيشتر به دست آمده بودند، MP3نيست. از همين رو شنيده نميشود. خواستم از آن دوست فزون مرتبت بپرسم: آیا ممکن است اين يکی نيز MP3 ساخته شود؟ با حرمت: س س (ريجاينا/ کانادا)

حسيني

جناب سياه سنگ. از افغانستان تا كنون دو تن از كارشناسان ادبيات اين خطه آقايان همايون نوري و محمد كاظم كاظمي در اين برنامه حضور يافته اند مايلم شما نيز در اين برنامه حضور داشته باشيد مرحمت كنيد شنبه ساعت ۵ عصر به وقت تهران و اگر اشتباه نكنم ۷ صبح به وقت تورنتو به من زنگ بزنيد. تا درباره أتشي گفتگويي داشته باشيم تا در برنامه پخش شود تلفن ۰۰۹۸۲۱۲۲۱۶۸۰۳۵