او در زمین، خاک و موسیقی اش انعکاس داشت

7_01.gif

گفتگو با " صدیق تعریف" درباره موسیقی نواحی ایران و حاج قربان سلیمانی

هوشنگ سامانی / سید محمد حسینی باغسنگانی

 با بررسی و نگاه به زندگی بزرگانی همچون حاج قربان سلیمانی، یا مرحوم میرزا خلیفه آقاغوثی می بینیم که این عزیزان در موسیقی نواحی یگانه بودند و دیگر همانند آنها نداریم .  صدیق تعریف از کسانی است که در موسیقی نواحی و مناطق سال ها کار کرده و حتی تعلق خاطر او را به موسیقی مناطق در  آلبوم هایی که از او منتشر شده می بینیم . "صدیق تعریف" دربرنامه ی رادیویی دارالفنون از حاج قربان سلیمانی و معرفت در موسیقی سخن گفته است. این گفتگو را با هم می خوانیم:

در سالی که گذشت ما دو تن از چهره های تابناک موسیقی نواحی یعنی حاج قربان سلیمانی و مرحوم میرزا خلیفه آقا غوثی را ازدست دادیم." میرزا خلیفه آقا غوثی" که یکی از بهترین و شاخص ترین راوی موسیقی کردی یا همان خانقاهی در تابستان گذشته به رحمت ایزدی پیوست و اخیرا هم استاد حاج قربان سلیمانی را از دست دادیم . حاج قربان هم یکی از بهترین و معتبر ترین راویان موسیقی ترکی شمال خراسان بود  شما در یکی از آلبوم ها با عنوان "کردانه "تعلق خاطرخود را به موسیقی زادگاهتان نشان دادید وعلاوه بر این جذابیت خاصی هم در موسیقی این ناحیه وجود داشته که شما را به این سمت کشیده است. این موسیقی به ظواهر مدرنیته هنوز آلوده نشده چندان که در شهر ها آلو دگی زیادی از جمله آلودگی صوتی را شاهد هستیم؟ 

 از دست دان حاج قربان ضایعه ای جبران ناپذیر است.او یکی از مهم  ترین راویان موسیقی شمال خراسان بود. در هر حال فرقی نمی کند؛ موسیقی فقط مختص شمال یا کردستان نیست . موسیقی جغرافیای خاصی ندارد  و میتواند درهر نقطه ای وهر کشوری باشد ومتعلق به کل دنیا است.  مشروط به آن که اصالت داشته باشد. مرگ حاج قربان سلیمانی استاد بزرگ دوتار نوازی و خواننده توانای خراسانی دردی عمیق را به جا گذاشت. از دست دان این بزرگان مایه تاسف است و اندوهی را در دل ها خانه نشین می کند که تنها یک جانشین و یک استاد همانند او میتواند مرهم زخم باشد که آن هم در حال حاضر امکان پذیر نیست. این افراد گنجینه های  بزرگ موسیقی در نواحی، میراثی بزرگ و ملی کشور ما هستند. موسیقی نواحی هم منبع، بخش اصلی وشناسنامه ملی و صوتی ما هست وهم  موزیسین هایی که به این نوع موسیقی اشراف دارند؛ از این منبع لایزال جهت هر چه متعالی تر شدن موسیقی نواحی سود برند.

درباره یکی از خاطرات خودتان از حاج قربان سلیمانی بگویید؟ 

من حاج قربان را روی صحنه در حین اجرا زیاد دیدم .بسیار هم از موسیقی و آوازش لذت بردم. اما از نزدیک چندین بار ایشان را ملاقات و موجی از انرژی دریافت کردم. مانا ترین خاطره ای که از استاد به یاد دارم مربوط به زمانی است که قصد داشت برای اجرای برنامه به فستیوال آوینیون به کشور فرانسه برود. من به اتفاق یکی دیگر از دوستانم به دیدن استاد رفتیم. استاد در هتل جهان واقع در خیابان طالقانی اقامت داشت . هنگام ظهر به این محل رسیدیم. استاد حرف های زیادی زد وما هم سراپا گوش بودیم. حرف هایی که آن روز شنیدیم کاملا بر دلمان نشست. چرا که معلوم بود استاد از ته دل به این سخنان اعتقاد دارد. بعد از مدتی هم گفت:  امروز کمی  نگران و ناراحت هستم. وقتی دلیل آن را پرسیدیم گفت :"  ما هر سال دراین موقع انگور می چینیم .برای این که به جشنواره ی فرانسه برسیم؛ زود راه افتادیم. اگر یک هفته دیگر در روستا بودم؛ وقت جمع آوری انگور بود.دلم برای انگورهایی که نچیدم و بی کس مانده اند تنگ شده است.برای همین نگران هستم". این خاطره را فراموش نمی کنم که اوچه قدر به زمین، خاک وآنچه در موسیقی اش انعکاس داشت؛ نزدیک بود. به همین دلیل  تمام شنوندگان حتی آنان که با این نوع موسیقی آشنا نبودند از جمله فستیوال آوینیون، حاج قربان سلیمانی را ستاره جشنواره نامیدند وعکس حاجی را در صفحه اول مجله لوموند چاپ کردند." شهمیرزاد مرادی "هم یکی دیگر از ستارگان این فستیوال بود که لقب "مروارید اقیانوس" را گرفت .این دو استاد به طور همزمان به این جشنواره رفتند. محبت وصفای درونی این انسان های بزرگ باعث شد که صدای طبیعت در ساز و آوازشان متجلی شود این تجلی از روی صفای باطنی، ارتباط درونی و طبیعی که با طبیعت دارند؛ سر چشمه گرفته است. انسان هایی انگشت شمارکه با طبیعت برخوردی غریزی دارند .وقتی کسی دلش برای انگور های نچیده تنگ شود در واقع این روح بزرگ اوست که با ما سخن می گوید

.یک  نکته در زندگی استاد حیرت انگیز است ما یک نوع عرفان را در بیان و ساز حاج قربان سلیمانی سراغ داریم این عرفان از نهاد زندگی استادبرخواسته که شاید یک بخشی از آن اکتسابی باشد اما بخش عمده آن اکتسابی نیست. مسلما این نکات را نمیتوان در جایی وکلاسی آموخت

" عشق آمدنی است؛ آموختنی نیست"

یک سنت دیرینه ای وجود دارد که ما در برنامه دارالفنون سعی داریم این سنت را دوباره احیا و زنده کنیم به قول استاد ابوالحسن صبا "معرفت موسیقی" است. این معرفت در موسیقی ما رو به زوال دارد. به نظر شما چطورآن را دوباره زنده کنیم و دیگاه شما در این باره چیست 

 دربسیاری از بزرگان مثل حاج قربان سلیمانی این عرفان وجود دارد . متاسفانه کلمه ی "عرفان "آن قدر بی جا استفاده شده که گویی قداست آن را هم از بین برده اند. خلوص و پاکی نا خودآگاه این عزیزان همان معرفت آن ها است؛ که استاد صبا هم به آن اشاره دارد. این افراد بدون آن که بخواهند وبدون هیچ مناقصه ای یک عارف واقعی هستند.آنان درست همانند یک جوی آب روان، طبیعت،درخت،پاک زندگی کردند. متاسفانه ما شهر نشینان با زندگی ماشینی خود، ناخودآگاه از آن معرفت دور شدیم .به همین دلیل ما درموسیقی  به جای آن که مولف باشیم، مقلد هستیم ودرهمه مسائل، فقط صورت ظاهری را بدون معنا و مفهوم در نظر داریم. ما در واقع اصل زندگی وآن معرفت را گم کرده ایم .از تمام آنچه که در فرهنگ وآیین های خودمان داریم؛ دور شده واین میان نه متاسف که شاد هم هستیم. این شادی را درهرچه مدرن تر شدن زندگی ها  می توان مشاهده کرد.

ادامه دارد....  

/ 1 نظر / 6 بازدید

همکاران مطبوعاتی که مایل به نشر این مطالب باشند، با ما مکاتبه کنند و یا با شماره 09329340371 تماس بگیرند. متن کامل به همراه عکسهای مناسب ارسال خواهد شد.)